1 硒对水产养殖动物的生物学功能
1.1 生长性能
1.2 抗氧化能力
1.3 免疫与抗病能力
2 水产养殖动物的硒需求量总结
表1 不同水产养殖动物的硒需求量Table 1 Selenium requirements of different aquaculture animals |
| 序号 Number | 动物种类 Animal species | 硒源 Selenium source | 规格 Animal size | 试验周期 Experimental period | 硒需求量 Selenium requirement | 参考文献 References | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 虹鳟 Oncorhynchus mykiss | Na2SeO3 | 约1.3 g | 20周 | 0.15~0.38 mg/kg | Hilton等[32] | |||||||||||||
| Sel-Plex® | (33.47±0.15) g | 8周 | 3 mg/kg | Hunt等[18] | |||||||||||||||
| 2 | 大西洋鲑鱼 Salmo salar | Se-Met Na2SeO3 | (147±4) g | 12周 | 1~2 mg/kg 3 mg/kg | Berntssen等[33] | |||||||||||||
| Na2SeO3 Se-Met | (216±27) g | 9周 | 0.4 mg/kg 0.4 mg/kg | Antony Jesu Prabhu等[34] | |||||||||||||||
3 | 点带石斑鱼 Epinephelus malabaricus | Se-Met | (12.20±0.14) g | 8周 | 0.7 mg/kg | Lin等[35] | |||||||||||||
| Na2SeO3 | 0.90 mg/kg | Lin等[36] | |||||||||||||||||
| Se-Met | (24.45±0.73) g | 8周 | 0.98 mg/kg | ||||||||||||||||
| 4 | 欧洲海鲈 Dicentrarchus labrax | Se-NPs | (20.53±0.10) g | 90 d | 0.5~1.0 mg/kg | Abd El-Kader等[37] | |||||||||||||
| 5 | 大黄鱼 Larimichthys croceus | Na2SeO3 | (9.14±0.09) g | 10周 | 0.178 mg/kg | 曹娟娟等[38] | |||||||||||||
6 | 金头鲷 Sparus aurata | Se-yeast | 100 μg(干重), 5.1 mm | 30 d | 11.65 mg/kg | Saleh等[39] | |||||||||||||
| Na2SeO3 | (12.6±1.4) g | 42 d | 0.94 mg/kg | Domínguez等[40] | |||||||||||||||
| OH-Se-Met | (6.20±0.04) g | 63 d | 0.2 mg/kg | Mechlaoui等[41] | |||||||||||||||
7 | 团头鲂 Megalobrama amblycephala | Na2SeO3 | (16.00±0.50) g | 8周 | 0.96 mg/kg | Hao等[42] | |||||||||||||
| Se-yeast | (3.15±0.15) g | 60 d | 0.108 mg/kg | Guo等[31] | |||||||||||||||
| Se-yeast | (55.90±2.60) g | 60 d | 0.108 mg/kg | Long等[43] | |||||||||||||||
8 | 银鲑 Oncorhynchus kisutch | Na2SeO3 | (0.38±0.01) g | 12周 | 0.39~0.43 mg/kg | Du等[44] | |||||||||||||
| Na2SeO3 | 4~5 g | 36周 | 8.6 mg/kg | Felton等[45] | |||||||||||||||
9 | 红鲷 Pagrus major | Se-NPs | (4.04±0.02) g | 45 d | 1~2 mg/kg | Dawood等[46] | |||||||||||||
| Se-NPs | (4.04±0.02) g | 45 d | 1 mg/kg | Dawood等[47] | |||||||||||||||
| 10 | 黑鲷 Acanthopagrus schlegelii | Se-P | (13.00±0.20) g | 8周 | 0.86 mg/kg | Wang等[48] | |||||||||||||
11 | 军曹鱼 Rachycentron canadum L. | Se-Met | (6.27±0.03) g | 10周 | 0.788~0.793 mg/kg | Liu等[49] | |||||||||||||
| Se-yeast | (13.65±0.40) g | 8周 | 2.32 mg/kg | Pham等[50] | |||||||||||||||
| Na2SeO3 | 约70 g | 15周 | 0.25 mg/kg | Gatlin等[51] | |||||||||||||||
| 斑点叉尾鮰 | Na2SeO3 | 1.7 g | 63 d | 0.17~0.28 mg/kg | |||||||||||||||
| 12 | Ictalurus punctatus | Se-Met | 1.7 g | 63 d | 0.09~0.12 mg/kg | Wang等[52] | |||||||||||||
| Se-yeast | 1.7 g | 63 d | 0.11~0.12 mg/kg | ||||||||||||||||
| 13 | 大西洋白姑鱼 Argyrosomus regius | Se-yeast | (3.20±0.17) g | 9周 | 4 mg/kg | Khalil等[30] | |||||||||||||
| 14 | 浅色黄姑鱼 Nibea coibor | Na2SeO3 | (11.34±0.12) g | 8周 | 0.74 mg/kg | Lin等[53] | |||||||||||||
15 | 鲈鱼 | Na2SeO3 | (12.30±0.04) g | 60 d | 0.81 mg/kg | 郭正富等[54] | |||||||||||||
| Lateolabrax japonicus | NaSeSO3 | (214.5±1.0) g | 70 d | 0.63~0.75 mg/kg | 谈枫等[55] | ||||||||||||||
| 16 | 大口黑鲈 Micropterus salmoides | Na2SeO3 | (4.95±0.03) g | 8周 | 1.60~1.85 mg/kg | Zhu等[56] | |||||||||||||
17 | 异育银鲫 | Se-Met | (2.70±0.02) g | 100 d | 1.18 mg/kg | Han等[57] | |||||||||||||
Carassius auratus gibelio | Se-Met | (76.20±0.05) g | 12周 | 0.73 mg/kg | Zhu等[58] | ||||||||||||||
| Na2SeO3 | (11.20±0.03) g | 8周 | 0.83 mg/kg | Liu等[19] | |||||||||||||||
草鱼 | Se-yeast | (18.32±1.74) g | 60 d | 2 mg/kg | 曹辉[59] | ||||||||||||||
18 | Ctenopharyngodon idellus | Se-yeast | (226.48±0.68) g | 94 d | 0.546~0.604 mg/kg | Zheng等[60] | |||||||||||||
| Se-NPs | 11.85 g | 10周 | 0.3~0.6 mg/kg | Liu等[61] | |||||||||||||||
19 | 鲤鱼 | Se-NPs | 约10 g | 8周 | 1 mg/kg | Ashouri等[62] | |||||||||||||
| Cyprinus carpio | Na2SeO3 | (17.21±1.73) g, (11.11±0.46) cm | 8周 | 0.50 mg/kg | 林帅超等[63] | ||||||||||||||
| 20 | 尖齿胡鲶 Clarias gariepinus | Sel-Plex® | (68.7±2.3) g | 12周 | 0.3 g/kg | Abdel-Tawwab等[64] | |||||||||||||
| 21 | 欧洲鳇 Huso huso | Se-Met | (3.5±2.0) g | 8周 | 11.56~20.26 mg/kg | Arshad等[65] | |||||||||||||
22 | Se-Met | (1.85±0.10) g | 10周 | 1.06~2.06 mg/kg | Lee等[5] | ||||||||||||||
| 尼罗罗非鱼 | Se-Met | (3.00±0.01) g | 8周 | 0.57 mg/kg | Ning等[66] | ||||||||||||||
| Oreochromis niloticus | Se-NPs | (15.73±0.05) g | 90 d | 1.23 mg/kg | Rathore等[67] | ||||||||||||||
| 23 | 黄颡鱼 Pelteobagrus fulvidraco | Na2SeO3 Se-yeast | (2.12±0.01) g | 56 d | 0.25 mg/kg 0.3 mg/kg | 胡俊茹等[68] | |||||||||||||
| 24 | 黄尾鰤 Seriola lalandi | Se-yeast | (18.66±0.10) g | 10周 | 5.56 mg/kg | Le等[69] | |||||||||||||
| 25 | 金鱼 Carassius auratus | Se-NPs Se-Met | 4.54 g | 9周 | 0.6 mg/kg | Jahanbakhshi等[70] | |||||||||||||
| 26 | 大鳞副泥鳅 Paramisgurnus dabryanus | NaHSeO3 | (6.26±0.05) g | 60 d | 0.48~0.50 mg/kg | Hao等[71] | |||||||||||||
| 27 | 中国对虾 Penaeus chinensis | Na2SeO3 | 5.0~6.5 cm | 4周 | 20 mg/kg | Tian等[72] | |||||||||||||
| 28 | 日本沼虾 Macrobrachium nipponense | Se-yeast | (0.133±0.003) g | 8周 | 1.07 mg/kg | Kong等[16] | |||||||||||||
29 | 凡纳滨对虾 | Se-yeast Se-Met | (0.41±0.01) g | 56 d | 0.3 mg/kg | 李小霞等[73] | |||||||||||||
| Litopenaeus vannamei | OH-Se-Met | (0.90±0.05) g | 8周 | 0.431~0.454 mg/kg | Wang等[74] | ||||||||||||||
30 | 中华绒螯蟹 | Se-NPs | (4.5±0.4) g | 90 d | 0.2 mg/kg | 侍苗苗等[75] | |||||||||||||
| Eriocheir sinensis | Se-yeast | (0.27±0.01) g | 6周 | 0.4~0.6 mg/kg | 田文静等[23] | ||||||||||||||
31 | Na2SeO3 | (3.17±0.01) g | 60 d | 1.31 mg/kg | Guo等[76] | ||||||||||||||
| 皱纹盘鲍 | Na2SeO3 | (0.68±0.00) g | 24周 | 1.408 mg/kg | Wang等[20] | ||||||||||||||
| Haliotis discus hannai | Sel-Plex® | (1.57±0.01) g, (1.46±0.01) cm | 100 d | 0.32~0.44 mg/kg | Kong等[77] | ||||||||||||||
Na2SeO3:亚硒酸钠 sodium selenite;Se-NPs:纳米硒selenium nanoparticle;Se-Met:硒代蛋氨酸selenomethionine;Se-yeast:酵母硒 selenium yest;Na2SeO3·5H2O:五水亚硒酸钠 sodium selenite pentahydrate;OH-Se-Met:羟蛋氨基硒hydroxyl methionine selenium;Se-P:硒多糖selenium polysaccharide;NaHSeO3:亚硒酸氢钠 sodium selenite。 |
3 高硒对水产养殖动物的毒性作用
图1 过量硒对水产养殖动物的毒性机理Se:硒 selenium;SOD:超氧化物歧化酶 superoxide dismutase;CAT:过氧化氢酶 catalase;GST:谷胱甘肽S转移酶 glutathione S-transferase;GPx:谷胱甘肽过氧化物酶 glutathione peroxidase;GSH:谷胱甘肽 glutathione;GSSG:氧化型谷胱甘肽 oxidized glutathione;ROS:活性氧 reactive oxygen species。 Fig.1 Toxicity mechanism of excessive selenium on aquaculture animals |
3.1 高硒对水产养殖脊椎动物的毒性作用
3.2 高硒对水产养殖无脊椎动物的毒性作用
4 小结与展望
4.1 开展不同水产养殖动物的有机硒精准需求研究
表2 水产养殖动物对不同形式硒的大致需求量范围Table 2 Approximate requirement ranges of aquaculture animals for different forms of selenium mg/kg |
| 硒源 Selenium sources | 硒的需求量范围 Requirement range of selenium | 备注 Note |
|---|---|---|
| 亚硒酸钠Na2SeO3 | 0.15~1.85 | 不计物种及发育阶段,除去 差距过大值,取主要 集中范围 |
| 酵母硒Se-yeast | 0.10~1.07 | |
| 硒代蛋氨酸Se-Met | 0.12~1.18 | |
| 纳米硒Se-NPs | 0.20~1.23 | |
| Sel-Plex® | 0.32~0.44 |
